دال بتنی؛ عضوی ضروری در بسیاری از سازهها
دال بتنی (Concrete Slab) از کنار هم قرار گرفتن چند صفحه تخت بتنی ساخته میشود که مهندسان عمران آن را یکی از مهمترین اجزای هر سازه میدانند. از دال بتنی در انواع سازههای مهندسی از جمله سد، تونل، ساختمان و پل برای ساخت انواع سقفها و فونداسیون استفاده میشود. امروزه با پیشرفت تکنولوژی امکان اجرای دالهای بتنی دارای انحنا برای مهندسان عمران فراهم شده است. در این مطلب با انواع دالهای بتنی و کاربرد گسترده آنها در صنعت ساختمانسازی آشنا میشویم.
روش تولید دال بتنی چگونه است؟
معمولا برای اجرای دال بتنی از دو روش پیشساخته یا برجا استفاده میشود. در روش پیشساخته تمام مراحل ساخت قطعات، پیشتنیدگی و تولید دال در داخل کارخانه مربوطه انجام میشوند و تنها فرایندهایی مانند پستنیدگی، نصب اتصالات و جانمایی در محل اجرای پروژه صورت میگیرند. این روش مناسبترین گزینه برای اجرای پروژههای عظیم به شمار میرود.
مهمترین مزایای استفاده از روش پیشساخته عبارتند از:
- سرعت بسیار بالا در اجرا
- مقاومت بالا
- کاهش اثر تغییرات آبوهوایی بر روش اجرا و فرایند تولید
- قابلیت اجرا بدون نیاز به کمک نیروهای متخصص و ماهر
- وجود شرایط مناسب برای کنترل کیفی بهتر
برای تولید دال بتنی با روش برجا معمولا تمامی فرایندها و فعالیتهای لازم برای ساخت بتن از جمله اعمال پیشتنیدگی، آرماتوربندی، بتنریزی، اعمال پستنیدگی در محل اجرای پروژه انجام میشوند. این روش تولید یک گزینه مقرون به صرفه برای اجرای پروژههای کوچک به شمار میآید. شما در این روش میتوانید دال بتنی را با توجه به نیاز خود در شکلهای متنوعی تولید کنید.
از مزایای اصلی روش برجا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ارزان قیمت بودن تجهیزات مورد نیاز برای قالببندی
- عدم نیاز به استفاده از ماشینآلات صنعتی سنگین مانند جرثقیل برای جابهجایی اتصالات
- اقتصادی بودن از لحاظ تعمیر و نگهداری
- مقاومت بالای دالهای بتنی در برابر بار دینامیکی
- قابلیت نصب اتصالات بدون نیاز به دقت و تخصص بالای نیروی کار
انواع مختلف Concrete Slab و کاربرد آنها
بدون شک دال بتنی یکی از کاربردیترین اعضای سازههای مهندسی است که از آنها برای اجرای انواع سقفها، تونلسازی، ساخت عرشه پل، روسازی جادهها، ساخت سنگفرش و پیادهرو و ساخت فونداسیون یا همان پی ساختمان استفاده میشود. دالهای بتنی به خاطر کاربرد گستردهای که در مهندسی عمران و ساخت سازههای مختلف دارند، به انواع مختلفی تقسیم میشوند. به طور کلی انواع مختلف دال بتنی را بر اساس سطح مقطع، نسبت طول به عرض، روش اجرا، شکل ظاهری و کاربری طبقهبندی میکنند.
در یک تقسیمبندی کلی میتوان دالهای بتنی را با توجه به کاربرد آنها به دو دسته تقسیم کرد:
- دالهای بتنی مورد استفاده برای ساخت سقف
- دال بتنی برای ساخت پی
استفاده از دالها برای ساخت انواع سقف
شاید یکی از اصلیترین کاربردهای دال بتنی استفاده از آن برای ساخت انواع سقفها باشد. به طور کلیبه سقفهایی که بخشی از آنها با بتن آرمه یا بتنهای معمولی ساخته میشوند، سقف دال بتنی گفته میشود. برای تولید این سقفها میتوان از روش پیسساخته و برجا استفاده کرد. این سقفها در شکلهای مختلف و با مقاطع توخالی و توپر ساخته میشوند. از مهمترین انواع سقفهای Concrete Slab میتوان به دال معمولی یک طرفه و دو طرفه، دال تخت، دال مشبک، دال مجوف و دال تیرچهای اشاره کرد.
خصوصیات دالهای معمولی سقف
دالهای معمولی که به آنها Conventional Slab گفته میشود، معمولا نسبت به دالهای تخت از ضخامت کمتری برخوردار هستند و بروی تیرها و ستونها قرار میگیرند. شما برای اجرای این دالها نیازی به سرستون ندارید. ضخامت دال بتنی معمولی به طور متوسط در حدود 10 تا 15 سانتیمتر است. در دالهای معمولی از میلگردهای عرضی و طولی استفاده میشود و دارای دو نوع یک طرفه و دو طرفه هستند.
دال بتنی تخت چیست؟
دالهای تخت با استفاده از بتن آرمه تولید میشوند و معمولا به صورت مستقیم روی ستونهای بتنی قرار میگیرند. در واقع این دالها به وسیله ستون مهار میشوند. از دال بتنی تخت برای ساخت سازههای بزرگ مانند انواع پارکینگ، هتلها و رمپها استفاده میشود. دالهای تخت به چهار دسته دال تخت ساده، دال تخت با کتیبه، دال تخت با سرستون و دال تخت با سرستون و کتیبه تقسیم میشوند.
استفاده از Concrete Slab برای ساخت پی
یکی دیگر از کاربردهای اصلی دال بتنی، استفاده از آن برای ساخت انواع پیها است. این دالهای بتنی به طور مستقیم روی سطح زمین قرار میگیرند و از اعضای سازه مانند دیوارها نگهداری میکنند. دال همکف یا دال روی زمین از پرکاربردترین دالهای بتنی برای ساخت پی به شمار میآید. دال بتنی روی زمین معمولا به صورت همتراز با سطح ساخته میشوند و برای اجرا به حفر فونداسیون نیازی نخواهند داشت. شما میتوانید با توجه به بارهای واردشده به سازه در این دالهای بتنی از میلگردها استفاده کنید. دال روی زمین در دو نوع مختلف تولید میشود که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
مهمترین مزایای این دالهای بتنی عبارتند از:
- تجهیزات قالببندی ساده
- قابلیت استفاده از میلگرد در صورت نیاز
- امکان ایجاد درزهای انقطاع و انبساط
- قابلیت اجرا بدون نیاز به نصب داربست و شمعبندی
دال بتنی نواری روی زمین
دال نواری روی زمین به گونهای ساخته میشود که میتواند به عنوان پی سازه عمل کند. برای قالببندی این دالهای نواری از تختههای قالببندی استفاده میکنند و برای تولید این دالها بتن را داخل این تختهها میریزند. معمولا ضخامت دالهای نواری روی زمین در بخشهای کناری بیشتر میشود تا بتواند به توزیع یکنواخت بار کمک کند.
دال متکی بر زمین
دال بتنی متکی بر زمین نیز میتواند به عنوان پی سازه مورد نظر عمل کند. برای استفاده از این دالها آنها را بر روی مصالحی قرار میدهند که عایق رطوبت باشند. معمولا برای استفاده از دالهای متکی بر زمین در فضای میان دال بتنی و دیوارها چند درز انقطاع و انبساط ایجاد میکنند. درزهای انقطاع باعث پیشگیری از ایجاد ترکهای تصادفی و درزهای انبساط باعث آزاد شدن تنش به وجود آمده در روزهای گرم سال میشوند.